Документы



Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари icon

Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари

НазваниеОксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари
Дата25.06.2013
Размер79.05 Kb.
ТипДокументы
скачать

Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари

Режа:

  1. Оксидланиш-қайтарилиш реакцияси, йўналиши, таъсир этувчи омиллар.

  2. Оксидланиш-қайтарилиш реакцияларини аналитик кимёда қўлланиши.

  3. МТҚ нинг комплекс бирикмалар мувозанатида қўлланиши. Комплекс бирикмаларнинг барқарорлик ва беқарорлик доимийлари.

  4. Комплекс бирикмаларнинг таҳлилда қўлланиши.

  5. Таҳлилнинг хроматографик усули, моҳияти, таснифи.

  6. Таҳлилнинг экстракцион усуллари, моҳияти.


1. МТҚ оксидланиш-қайтарилиш реакцияси мувозанатида қўлланиши.

Оксидланиш-қайтарилиш реакцияларида элемент ёки ионлардаги электронлар силжийди. Унда икки моддадан бири оксидловчи, иккинчиси қайтарувчи бўлади. Оксидланувчи ва қайтарувчиларнинг кучи уларнинг стандарт (нормал) потенциали билан белгиланади. Стандарт оксидланиш-қайтарилиш потенциали – бир редокс жуфтининг оксидланган ва қайтарилган шакллари 1 м/л бўлган эритмасига туширилган стандарт водород ва ноактив электродлар орасидаги потенциаллар фарқидир. Ео стандарт потенциаллар оксидланиш- қайтарилиш жуфти учун билдиргичда берилади. Эритманинг маълум бир шароитдаги (яъни стандарт шароитдан ташқари) мувозанат потенциали – Е Нернст формуласи асосида ҳисобланади:



^ R=8,31 жоуль/моль E=96500 кл

Оксидланиш-қайтарилиш жуфтлари потенциалларининг фарқи ЭЮК ни ташкил этади. ЭЮК=Еокс – Екайт > 0,4 В бўлиши керак.

ЭЮК > 0 тўғри реакция

ЭЮК < 0 тескари реакция

ЭЮК = 0 реакция бормайди

Реакциянинг қай даражада тўлиқ бориши мувозанат доимийси билан ҳисобланади:



К > 108 бўлса, реакция охиригача боради.

* Реакция йўналишига таъсир этувчи омиллар:

1. Эритманинг рН муҳити.

нейтрал


Эритма рН ининг ортиши потенциал қийматни камайтириб, оксидловчининг оксидлаш хусусиятини камайтиради. Бунга зид рН нинг камайиши Е нинг ортишига олиб келади.

2. Ҳарорат.

Нернст формуласига кўра ҳароратнинг ортиши потенциалнинг ортишига, бу эса реакция тезлигининг ортишига олиб келади.

  1. Катализаторлар.

  2. Оксидланган ва қайтарилган шакл концентрациялари.

Нернст формуласига асосан [окс] ортиб, [қайт] камайиши оксидланиш-қайтарилиш жуфти потенциал қийматининг ўзгаришига олиб келади:

[Fe3+]:[Fe2+] = 1:1 Eo=0,77 В

[Fe3+]:[Fe2+] = 1000 Eo=0,95 В

Шундай қилиб, оксидланган ва қайтарилган шакл концентрацияларини ўзгартириб, жуфтликнинг потенциали ўзгаришига эришиш мумкин.


  1. Оксидланиш-қайтарилиш реакцияларининг аналитик кимёда қўлланиши.

  1. Моддаларни эритиш учун:

(қотишма) → 2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2

3Hg2Cl2 + 8HNO3 → 3HgCl3 + 3H2

3HgS + 6HCl + 2HNO3 → 3HgCl2 + 2Hg(NO3)2 + 2NO+ 3S + 4H2O

  1. Эритмаларни тайёрлаш, турғунлаштириш учун.

а) Fe2+ эритмасига қайтарувчи аскорбин кислота ёки Fe метали қўшилади.

2Fe+3 + Fe → 3 Fe+2

Hg22+ эритмасига металл Hg қўшилади.

Hg2+ + Hgo Hg22+

б) Эритмаларни (қоронғу) қўнғир идишда сақлаш, фотокимёвий жараёнларнинг олдини олиш учун. Мисол:

2H2O2 O2 + 2H2O

4KMnO4 + 2H2O 3O2 + 4MnO2 + 4KOH

  1. Моддаларни ажратишда:

Mn2+ ва Mg2+ ни OH билан ажратиш (Mn(OH)2, Mg(OH)2 NH4Cl да эрийди).



  1. Ионларни аниқлашда:

2Cr3+ + 10 OH - + 3H2O2 → 2CrO42- + 8H2O

Hg2+ + Cu → Cu2+ +2Hgo

2I + Cl2 → I2 +2Cl

  1. Миқдорий таҳлилда:

Пермангатометрия

Бромaтометрия

Церийметрия

Нитритометрия


  1. Комплекс бирикмалар. Беқарорлик ва барқарорлик доимийлари.

Комплекс бирикма металл ёки нометалл элемент, ионга нейтрал ёки ионларнинг бирикишидан ҳосил бўлган мураккаб модда.

Fe2+ +6CN → [Fe(CN)6]4–

Марказий ион Лиганд




Ташқи сфера K4[Fe(CN)6]

Ички сфера Координацион сон

Сувли эритмада комплекс ташқи ва ички сферага тузлар каби тўлиқ ионлашади. Лекин комплекс ион беқарорлик доимийси қийматига кўра ионларга ажралади:

[Fe(CN)6]4- → Fe2+ + 6CN

МТҚ ни тадбиқ этиб:

1/K беқ = β – барқарорлик доимийси

Кбеқ қийматидан фойдаланиб, эритмадаги ионлар концентрацияси ҳисоблаб топилади.

  1. Комплекс бирикмаларнинг таҳлилда қўлланиши.

  1. Ионларни аниқлашда:

K+ + Na3[Co(NO2)6]

Fe2+ + K3[Fe(CN)6]

Co2+ + NH4NCS

Cu2+ + NH4OH


  1. Ниқоблашда:

+NH4NCS → (NH4)3[Fe(NCS)6] (қизил-қон ранг)

(NH4)3[Fe(NCS)6] + 6NaF→ Na3[FeF6] (рангсиз)+ 3NaNCS + 3NH4NCS

Co2+ + 4NH4NCS (NH4)2[Co(NCS)4] (кўк ранг) + 2NH4+

  1. Эритишда:

HgI2 + 2KI→ K2[HgI4]

AgCl + 2NH3 → [Ag(NH3)2]Cl

  1. Миқдорий таҳлилда

    1. Меркуриметрия – титрант HgCl2

    2. Комплексонометрия – трилон “Б”




  1. Хроматографик таҳлил усули, моҳияти, таснифи.

1903 йилда рус олими Цвет М.С. ўсимликлар пигментини хроматографик усулда қисмларга ажратди.

Хроматографик таҳлил усули моддалар аралашмасини қўзғалмас ва қўзғалувчан фазаларга бўлган мойиллигига кўра ажратишдан иборат.

Қўзғалмас фаза – адсорбент (қаттиқ, суюқ).

Қўзғалувчан фаза – элюент деб аталади (суюқ, газ).

Аралашма қўзғалувчан фаза билан қўзғалмас фаза устидан ўтказилади. Аралашма компонентлари қўзғалмас фазадаги адсорбентга мойиллигига кўра турли тезликда колонка бўйлаб ҳаракатланади. Mойиллиги кам бўлган компонент колонкадан биринчи чиқади.

Адсорбентга қўйилган талаб:

  1. Ғовак

  2. Юзаси катта

Қўзғалувчан фазага талаб

  1. Қўзғалмас фаза ва аралашма компонентлари билан таъсирлашмаслиги керак (инерт N2, Ar, He, H2)



Таснифи

  1. Аралашмани ажратиш механизмига кўра

    1. Юпқа қават

    2. Гель

    3. Чўктириш

    4. Адсорбцион

    5. Чўққи

    6. Тақсимланиш




  1. Қўзғалувчан ва қўзғалмас фазанинг агрегат ҳолатига кўра таснифи:

Қўзғалувчан

Қўзғалмас

Газ

Суюқлик

Ажратиш – механ.

Қаттиқ

Газ-адсорбцион хр.

Суюқлик адсорбцион

Адсорбция

Суюқ

Газ-суюқлик хр.

Суюқлик-суюқлик

Ажратиш




  1. Таҳлилни бажариш усули.

1. Колонка 2. Текислик

Қоғоз Юпқа қават

1. Кўтарилувчи 1. Сорбент маҳкамланган

2. Пастга йўналган 2. Сорбент маҳкамланмаган

3. Радиал

6. Таҳлилнинг экстракцион усули, моҳияти

Экстракция – моддани бир фазадан иккинчисига ўтказиш (чой дамлаш, доривор ўсимликлар дамламасини тайёрлаш...). Аналитик кимёда суюқлик экстракция кенг қўлланади. Суюқлик экстракцияси – икки бир-бири билан аралашмайдиган суюқликларнинг биринчисидаги компонентни иккинчисига ўтказишдир.

^ Баъзи асосий тушунчалар.

Экстрагент – тоза органик эритувчи ёки таҳлил қилинувчи моддани бир фазадан иккинчисига экстракцияловчи реагент эритмаси.

^ Экстракцион реаген – экстрогент таркибий қисми бўлиб, экстракцияланувчи модда билан (экстракт) бирикма ҳосил қилувчи эритувчи.


Изоамил

Co2+

NCS -
Экстракт – таркибида экстракцияланувчи модда сақлаган органик реагент.


[Co(NCS)4]2+


Экстрагент Экстракт

Экстракцияланувчи ион

Экстракцион реагент


Реэкстракция – моддани органик фазадан сувли фазага қайтадан ўтказиш.

Экстракцияланувчи моддани органик ва сувли фазадаги концент- рацияларининг нисбати ўзгармас шароитда доимий қийматга эга бўлиб, тақсимланиш доимийси дейилади:



Экстракцияга таъсир этувчи омиллар.

  1. Экстракцияланиш сони ортиши билан экстракция ортади.

  2. Органик фаза хажми ортиши билан экстракция ортади.

  3. Сувли фаза рН и


АДАБИЁТЛАР

    1. О.Файзуллаев “Аналитик кимё асослари”, Тошкент-2003 йил, 94-99, 132-146, 103-113 бетлар

    2. В.Н.Алексеев «Ярим микрометод билан қилинадиган химиявий сифат анализи курси», «Ўқитувчи», Т-1976 йил, 66-73, 292-323 бетлар

Ю.А.Харитонов “Аналитическая химия”, том 1, изд.“Высшая школа”, Москва-2003г, стр.146-205, 240-286



Похожие:

Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconМиқдорий таҳлилнинг хроматографик усуллари
Миқдорий таҳлилда юпқа қават хроматографиясининг қўлланиши. Модда миқдорини аниқлашнинг планиметрик, денсиометрик ва экстракцион-фотометрик...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconОксидланиш-қайтарилиш реакциялари ва тенгламалари
Оксидланиш даражасига қараб кимёвий реакцияларни икки турга бўлиш мумкин. Уларнинг биринчисига реакцияга киришаётган моддалар таркибидаги...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconОксидланиш-қайтарилиш мувозанатлари ва уларни аналитик кимёдаги ахамияти
Оксидловчи темир (III) иони электрон қабул қилиб ўзининг қайтарилган шакли темир (II)гача қайтарилди. Қайтарувчи қалай (II) иони...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconОксидланиш-қайтарилиш реакцияларининг тенгламаларини тузиш
Электрон баланс усулига асосланиб, оксидланиш-қайтарилиш реакция тенгламалари қандай тузилади?
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconОксидланиш-қайтарилиш реакцияларининг классификацияси
Оксидловчи билан қайтарувчи турли моддаларда бўлса бундай реакциялар молекулалараро оксидланиш-қайтарилиш реакцияларига киради. Битта...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconАналитик кимё ва кимёвий таҳлил. Кимёвий сифат таҳлилнинг асосий тушунчалари, вазифаси, усуллари. Аналитик реакция ва унинг сезгирлиги. Катионларни кислота-асос таснифи Режа
Аналитик кимё ва кимёвий таҳлил. Кимёвий сифат таҳлилнинг асосий тушунчалари, вазифаси, усуллари. Аналитик реакция ва унинг сезгирлиги....
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconСаноат фармацияси факультети 3 курс талабалари учун
Биологик объектдан сув буғи ёрдамида ажратиб олинадиган заҳарли моддаларни таҳлил усуллари. Алкилгалогенидлар, метил, этил, амил...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconРуководство по токсикологической химии ядовитых веществ, изолируемых методами экстракции. Алматы, 2003
Барбитуратлар. Токсикологик ва наркологик аҳамияти, умумий характеристикалари. Барбитуратларни умумий, юпқа қатлам хроматографик...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconБиосферада биокимёвий жараёнлар ва моддаларнинг айланиши Тирик организмларнинг чўкма жинсларни ҳосил бўлишидаги аҳамияти
Тирик организмларнинг чўкма жинсларни ҳосил бўлишидаги аҳамияти. Чўкма жинсларнинг ҳосил бўлишининг дастлабки босқичи тоғ жинсларининг...
Оксидланиш – қайтарилиш ва комплекс ҳосил бўлиш реакцияларини аналитик кимёдаги аҳамияти. Таҳлилнинг хроматографик ва экстракцион усуллари iconЭкстракция ва уни аналитик кимёда қўлланиши. Экстракцион мувозанат ва унга таъсир этувчи омиллар

Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©uz.denemetr.com 2000-2015
При копировании материала укажите ссылку.
обратиться к администрации